جاذبه ها وموقعیت روستای کهن آب پیش

استان: هرمزگان

شهرستان بندرعباس بخش شهر تخت روستا "آب پیش"

مختصات جغرافیایی: طول 41-56 عرض 28-27

موقعیت نسبی روستا: واقع در جنوب شرق تخت

وجه تسمیه روستا "آب پیش"

بدلیل آب فراوان ونخلستان های سر کشیده که داشت واز برگهای نخل هاکه بنام "پیش " که مردم از آنها برای صنایع دستی وکارهای زیادودیگر مواردروزمره استفاده می شد. این روستا به این نام مشهور شد فاصله آب پیش تا بندر عباس حدودا49کیلومتر می باشدوتا بخش تخت حدود نه كیلومتر می باشد

وضعیت توپوگرافی روستا "آب پیش"

روستا "آب پیش" از لحاظ جغرافیایی از بخشهای دشتی – صحرا تشکیل شده است.

دشتهای روستا "آب پیش"

برخلاف بخش دشتی، حاشیه صحرا میباشد، مساحت کمی از روستا "آب پیش"را به خود اختصاص داده است. این ناحیه دشتی در اطراف روستا وسعت بیشتری دارد و شرایط مساعدی برای چراگاهای، دامداران بلخصوص برای شترهای محلی می باشد .

رودخانههای روستا "آب پیش"

روستا به دلیل واقع شدن در منتهیالیه جنوب شرقی به رود خانه صلوستان که مرز بین روستای "آب پیش "و روستای سید آباد می باشد از آبهای رودخانههای موجود در این منطقه است، بر اثرکم بارش بارانهای فصلی وسدهای که در طول مسیر زده شده رودخانه خشک شده است. واین رودخانه وصل می شود به رودخانه جلابی: این رود از کوههای شمالی بندرعباس سرچشمه میگیرد و به طرف جنوب جریان مییابد و پس از دریافت آب از شعبههای متعدد، در حدود 40 کیلومتری شرق بندرعباس به خلیج فارس میریزد.

رودخانه کندر : این رود که از آبگرم خرگو و کوهای نیان از کنار حاشیه روستا وبه رودخانه جاموش وصل میشودودر فصلهای باران زا این رودخانه با آمدن باران جاری می شود .

چشمههای آب درمانی روستا "آب پیش"

در این روستا به علت موقعیت زمینشناسی ویژه، منابع نسبتاً غنی از آبهای معدنی به وجود آمده است که مهمترین آنها عبارتند از:

آب درمانی "(هو پیش )" : این آب درمانی در مسیر ورودی روستا آب پیش قرار دارد ، فاصله حدود 100 متری واقع گردیده است. سرچشمه آن از چشمههای زیرزمینی. آب چشمه دارای خواص درمانی می باشد از جمله درمان بیماریهای پوستی میباشد و در ردیف آبهای گوگردی است. یکی از بکرترین آب درمانی این منطقه بوده که در زمان قدیم خیلی از اهالی روستاهای مختلف به آب درمانی به اینجا میامدن .که زبان زد این منطقه اطراف بود این چشمه دارای فواید بسیاری برای بیماریهای رماتیسم، و کوفتگی میباشد. یکی از خواص درمانی این چشمه «جوش های ریز » یا تابل بود . که ظرف کوتاه ترین زمان از بین می برد یکی از زیباییهای این چشمه این است که گودال بزرگی یا چاه میباشد به عمق 4 تا 5 متر که اهالی محل از آن به وسیله ای که درست کرده بودن بیرون و آب تنی می کردند .

ویژگیهای اقلیمی روستا "آب پیش"

با توجه به مشخصات اقلیمی و استقرار روستا "آب پیش"در منطقه فوق حارهای، گرمی هوا مهمترین پدیده مشهود اقلیمی در این منطقه میباشد. آب و هوای نوار ساحلی در تابستانها بسیار گرم و مرطوب است و گاهی دمای آن از 52 درجه سانتیگراد تجاوز میکند و زمستانهای آن ملایم و کوتاه است.

بادهای روستا "آب پیش"

در روستا "آب پیش"با توجه به فصول سال، بادهای مختلفی میوزند که مهمترین آنها عبارتند از:

باد شمال: این باد به مدت 9 ماه از سال به موازات ساحل شمالی خلیج فارس میوزد. وزش باد شمال به مدت 40 روز در فصل تابستان با گرد و غبار محلی همراه است. جهت وزش این باد از جنوب غربی به شمال شرقی میباشد و در زمستانها جهت آن غربی- شرقی است.

باد قوس: این باد زمستانی در جهت شرقی- غربی میوزد و باعث بیشترین بارش در این منطقه میشود.

باد سهیل (سهیلی): این باد تابستانی از جنوب شرقی به شمال غربی میوزد و در رسیدن میوه خرما نقش اساسی دارد.

بادنعشی(یانشی):این باد از شمال شرق به جنوب غرب میوزد و سرد و طوفانزامیباشد.

باد لوار: این باد ویژه مناطق گرم و خشک صحرایی استان است و به آتش باد نیز معروف است .

باد عقربی: این باد بهاری از نیمه فروردین تا اوایل تابستان از جنوب به شمال میوزد.

باد ایوبی: این باد همانند باد قوس از یک ویژگی خاص برخوردار است و همراه با مقدارکمی باران میباشد.

باد شرجی (شرقی): این باد در فصل تابستان پس از عبور از سطح دریا رطوبت زیادی به خود میگیرد و رطوبت نسبی هوا را به شدت بالا میبرد و از این نظر از بادهای بسیار نامطلوب سواحل شمالی خلیج فارس به شمار میرود. این باد گاهی توأم با ابر و مه است که در برخی نقاط موجب بارندگی میشود.

باد بحری: این باد که با نام باد شمال غربی نیز نامیده میشود اغلب در فصل زمستان میوزد و نسیمی از دریا با خود میآورد که گاه بارندگیهای اندکی را موجب میشود

ویژگیهای جمعیتی روستا "آب پیش"

روستا "آب پیش"از دیرباز محل سکونت نخستین اجتماعها و گهواره فرهنگی کهن بوده که ، در کرانههای رودخانه های اطراف روستا بوده تا اهالی این منطقه به راحتی دامداری ودامپروری وکشاورزی تا اقوام مختلفی همچون روستا های اطراف به این روستا آمده ومحتایج زندگی و دامداری خود تامین کنند از قبیل خرما از نخلستانها وصفیجات از کشاورزی وعلوفه و ... به سر میبرند. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390 جمعیت این روستا به 305 نفر بوده است.

پوشاک در روستا "آب پیش"

لباس محلی در استان هرمزگان خاص و منحصر به فرد است و بنا به گفته برخی محققین، تا حدودی به لباسهای هندی و عربی شباهت دارد. لباس محلی در استان هرمزگان گویای زبان، فرهنگ و آداب و سنن خاص این منطقه است.

پوشاک بانوان پیراهن: آنچه لباس یا تنپوش زنان هرمزگان را زیبایی میبخشد، نقش، طرح و رنگ آن است. پیراهن زنان هرمزگان گاه بلند تا مچ پا و گاه تا زیر زانو میرسد که این مسئله از منطقهای به منطقه دیگر متفاوت است. موضوع در لباس زنان روستا "آب پیش" حائز اهمیت نوع پارچه و رنگ آن است. جنس پارچههایی که برای پیراهنهای زنانه انتخاب میشود به علت گرمای هوا، معمولاً سبک و نازک است تا جریان هوا به راحتی از میان آن عبور نماید. همچنین در انتخاب رنگ لباس از رنگهایی مانند آبی، بنفش، صورتی و سبز، بیشتر استفاده میشود. انواع پیراهنهای زنان کَندوره، گَوَن، اُشکُم، نُشتَه، آستین فراخ، کِلوش، عجمی، چینی، گشاد عربی و ساده شلالی است. پیراهن کندوره یکی از پیراهنهای مشهور زنان بندرعباس و روستاهای اطراف آن می باشد.

سرپوش: بانوان روستا "آب پیش" برای پوشش سر خود از پوششهای مختلفی از جمله لچک، دستار، جلبیل، روسری، مقنعه و چادر استفاده میکنند.

لچک: لچک از دو نوع پارچه شیله و اطلس دوخته میشود. شیله در زیر و اطلس و پارچههای گرانقیمت دیگر در سطح بیرونی بافته میشود. لچک بر دو نوع بازاری و سفارشی است که نوع بازاری مخصوص طبقات کم درآمد است. در نوع سفارشی، از پارچههای گرانقیمت و زیورآلات و پولک و گلابتون و اشرفی استفاده می شود. دو طرف لچک را به وسیله پارچه یا کشهای ضخیم میدوزند و هنگامی که لچک را روی سر میگذارند، آن پارچه یا کش در زیر گلو قرار میگیرد. قسمت بیرونی لچک دارای طرحها و رنگهای مختلف و قسمت درونی و آستر آن ساده میباشد و از پارچههای ارزانقیمت مانند شیله و گروگی استفاده میشود.

دستار: نوعی سرپوش است که از پارچههای نسبتاً گرانقیمت بافته شده و معمولاً لبه پایین آن زریدوزی و سکهدوزی و گلابتوندوزیمیشود.

جِلبیل: جلبیل که نام دیگر آن «توری» میباشد، یک نوع پارچه توری سیاه رنگ به ابعاد 1×2 متر است که در گذشته دختران و زنان به عنوان روسری بر روی لچک میبستند ولی امروزه در منزل از آن استفاده میکنند.

شلوار: شلوار بانوان در تمام نواحی استان هرمزگان شکل و آرایشی همانند دارد اما تزئینات دمپای شلوارها بسته به سلیقه محلی (نه شرایط آب و هوایی) متفاوت است.

نقاب: در پوشاک بانوان هرمزگان ملحقاتی وجود دارد که علاوه بر جنبه تزئینی جنبه کاربردی نیز دارد و از مهمترین این ملحقات، برقع است. این نقاب در زبان محلی «برکَه» نامیده میشود، سبب پوشیده شدن صورت زنان و دختران از غریبهها و محافظت صورت آنان از تابش نور خورشید میشود و اغلب زنان استان هرمزگان از آن استفاده میکنند ولی در مناطقی مانند رودان، حاجیآباد و بستک دیده نمیشود. جنس برقع از پارچههای کتانی است و در قسمتی از آن که به هنگام پوشیدن روی بینی قرار میگیرد، از مقوا یا چوب باریک استفاده میکنند.

رنگ و طرح برقع نشان میدهد که شخص استفاده کننده آن متعلق به چه شهر، طایفه و منطقهای از استان هرمزگان است. همچنین از روی رنگ برقع میتوان تشخیص داد که صاحب آن ازدواج کرده یا خیر و یا بیوه است. در میناب خانمهای جوان متأهل و تازه عروسان از برقعهایی به رنگ قرمز استفاده میکنند. برقعهای زنان متأهلِ مسنتر و صاحب فرزند به رنگ نارنجی است و خانمهای سالخورده و زنان بیوه از برقعهای مشکی استفاده میکنند.به نظر میرسد منشأ اصلی برقع، یونان بوده و از آنجا به اسپانیا و سپس به سرزمین بربرها و کرانههای عربستان، عمان و دریای پارس انتقال یافته است. برخی نیز بر این باورند که پرتغالیها برقعپوشی را در کرانههای دریای پارس رواج دادهاند.

برقع انواع مختلفی دارد از جمله برقع بندری، برقع بلوچی، برقع قشمی و برقع محلی.

سواس: این نوع پاپوش بیشتر در زمانهای گذشته استفاده و از الیاف خرما (سیس) بافته میشده است.

کوش: کوش نوعی پاپوش میباشد که پشت آن باز و جلوی آن بسته است.

کپ کاپ: از الیاف خرما و تخته ساخته می شود .

ملکی و گیوه: این دو پاپوش از نخل و پشم بافته میشود.

یکی از زینتهایی که درمیان زنان استان هرمزگان رواج دارد، استفاده از نقوش حنا میباشد که از دیرباز در میان این روستا رایج بوده است با این تفاوت که در زمانهای قدیم به شکل بسیار ساده دست و پاها را به حنا آغشته میکردند و البته (این گونه حنا درختچه اش در این روستا کشت می شود و بدلیل کم کشت آن مشتریهای بسیار خاصی دارد)

نظرات گوناگونی درباره خاستگاه درخت حنا گفته شده است. عدهای هند را نخستین خاستگاه حنا میدانند اما برخی دیگر نخستین رویشگاه حنا را مصر باستان میدانند و بر این باورند که این گیاه در سده 12 میلادی از مصر به هند برده شده است. پژوهشهای باستانشناسی نشان میدهد که در مصر باستان از حنا پیش از عمل مومیایی، برای رنگ کردن انگشتان دست و پای فراعنه استفاده می کردند.

استفاده از حنا برای رنگ کردن دست و پا سابقه بسیار دیرینهای دارد به طوری که بر اساس تحقیقات صورت گرفته گفته میشود انسانهای دوره نوسنگی (هزاره هفتم پیش از میلاد) در محلی به نام «کَتَل هیوک» (جایی در آناتولی)، به هنگام برگزاری آیینها و مراسمی که وابسته به الهه باروری بوده، استفاده میکردند و آشوریان، بابلیان، سومریها، سامیها، کنعانیها و اوگاریتها (شهری باستانی در شمال سوریه)، از نخستین مردمانی بودند که در روزگار باستان از حنا بهره میبردند.

پوشاک مردان: لباس مردان درروستایی "آب پیش" همچون سایر استان از پیراهن سفید یا رنگی بسیار بلندی تشکیل شده است که در محل به آن «جیمه» (جومه) میگویند و تا قوزک پای آنها را میپوشاند و بسیار آزاد و مناسب آب و هوای جنوب کشور است. برخی از افراد نیز به جای جیمه از شلوانگی استفاده میکنند و روی سرشان کلاه سفید سوراخداری به نام عرقچین میگذارند. شلوانگی پارچهای است که شبیه لنگ به دور کمر خود میبندند.

ویژگیهای اقتصادی و معیشتی روستا "آب پیش"

فعالیت عمده مردم ب روستا "آب پیش"یشتر در زمینه کشاورزی، دامداری ، متمرکز شده است.

کشاورزی: این روستا "آب پیش" از نظر رشد سریع محصولات کشاورزی گرمسیری و مزیتهای نسبی منطقهای و ناحیهای، اهمیت قابل توجهی دارد. در این روستا تولید و کاشت انواع صیفی و سبزی همچون گوجه فرنگی، بادمجان، پیاز، خربزه، خیار، بامیه و هندوانه رواج دارد. البته کشت مرکبات از قبیل پرتقال، لیمو ترش، نیز در این روستا رایج است. تولید لیمو ترش در منطقه به دلیل آب و هوای مناسب، جایگاه ویژهای دارد . سایر فراوردههای کشاورزی روستا عبارتند از حنا، تنباکو، یونجه، انبه، حبوبات، سنجد و سیب زمینی.نخلستانها حدود بیش از400 هکتار از زمینهای روستا "آب پیش"را به خود اختصاص داده است و بیش از 100 هزار اصله درخت خرما را دربر میگیرد. بیش از صد گونه متفاوت نخل بومی دراین روستا وجود دارد که گونههای سرشناس آن عبارتند: از مرزبان ، نیم کدینی ، شِکری ، کلک سُرخ ، زرک، هَلیلی ،منگناس ، مُرداسِنگ ، شاهنی ، زرد ، خِنیزی ، آلومهتری ، و ... .

دامداری: روستای" آب پیش " از لحاظ دامداری جایگاه ویژهای دارد. بر اساس برآوردهای صورت گرفته دام محلی و ساکن و یک میلیون دام عشایر کوچروی روستا های اطراف به این چراگاه می آیند، و در زمستان از مراتع این روستا استفاده میکنند اما متأسفانه به دلیل بهرهبرداری نامناسب از مراتع، اگرچه دامهای این روستا از کمیت خوبی برخوردار میباشند. در این روستا دامهایی همچون شتر، گاو و نوعی بز پرورش داده میشود که به بز «تالی» یا بز «جزیرهای» معروف است و به خوبی خود را با شرایط آب و هوایی منطقه سازش داده است.

صنایع دستی: در روستایی" آب پیش " صنایع دستی بومی از جایگاهی ویژه در فرهنگ و سنتهای مردم برخوردار میباشد. به عنوان مثال رودوزیهای سنتی از جمله مهمترین رشتههای صنایع دستی این منطقه محسوب میشود و در پوشش بومی زنان و دختران منطقه مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین نوعی حصیر به نام «تک» در نواحی روستایی به عنوان زیرانداز و به عنوان بخشی از پوشش سقف خانهها مورد استفاده قرار میگیرد. از مهمترین صنایع دستی روستایی" آب پیش " میتوان به انواع حصیری، بادبزن حصیری، نوعی سبد حصیری گرد و دردار بلند جهت نگهداری لباس، درپوش کوزه، ، گلابتوندوزی، خوسدوزی، بادلهدوزی یا تلیبافی، شاره کرد.ا

حصیربافی: حصیربافی رایجترین و معمولترین هنر دستی روستایی" آب پیش " است چرا که ماده اولیه مورد نیاز حصیربافی برگ درخت خرما میباشد که در حدّ وفور در اختیاربومیان این منطقه میباشد. تولید انواع فراوردههای حصیری کاملاً جنبه مصرفی دارد. روستاها آن از مناطق مهم بافت حصیر میباشند که بیشتر توسط زنان و دختران منطقه صورت میگیرد.

گلابتوندوزی: گلابتوندوزی در نقاط مختلف ایران به کمدوزی، گلدوزی، برودری دوزی و کماندوزی شهرت دارد و در اکثر نقاط ایران رایج است. در استان هرمزگان به ویژه شهرهای ، بندرعباس و روستا های اطراف آن این هنر بسیار رونق دارد. از گلابتوندوزی برای تولیداتی نظیر دمپایی، شلوارهای زنانه، سرآستین، دور یقه، لبه پرده، دیوارکوب، پشتی، کوسن، سجاده، جلد قرآن و تابلو استفاده میشود.

بادلهدوزی: بادلهدوزی یا تلیبافی عبارت است از به هم پیوستن چند نوع زری به یکدیگر به صورتی که زری بزرگ در وسط و زریهای کوچک در اطراف قرار گیرند. بادله به شکل نوارهایی با عرض 15 سانتیمتر تولید میشود که معمولاً برای لبه شلوارهای زنانه مورد استفاده قرار میگیرد.